دانشنامهمفاهیم عمومی

منظور سرمایه‌گذاری جمعی (crowdfunding) چیست و چگونه انجام می‌شود؟‌

احتمالا تابه‌حال در اخبار مربوط به سرمایه‌گذاری و ICOها،‌ عبارت‌های سرمایه‌گذاری جمعی یا تأمین بودجه عمومی و … را بارها شنیده باشید. اما سرمایه‌گذاری جمعی چیست؟ انواع آن کدام است و با انواع دیگر سرمایه گذاری چه تفاوتی دارد؟ در ادامه قصد داریم جنبه‌های مختلف این نوع از جذب سرمایه را شرح می دهیم، با ما همراه باشید.

منظور سرمایه‌گذاری جمعی چیست؟

 

به زبان ساده سرمایه‌گذاری جمعی جذب مقادیر کوچک سرمایه از یک جامعه آماری بزرگ است. این سرمایه‌ها ممکن است از طرف یک شخص، یک شرکت سرمایه‌گذاری و یا کسب‌وکارهای مختلف تأمین شود. با استفاده از  سرمایه‌گذاری جمعی،‌ جامعه سرمایه‌گذاران و کارآفرینان را بیش‌ازپیش به یکدیگر نزدیک می کنیم و همچنین افراد عادی جامعه را نیز به پروژه‌های اقتصادی و کارآفرینی وارد میکنیم.

در سرمایه‌گذاری جمعی، سرمایه‌گذاران از یک جامعه آماری محدود به صاحب کسب‌وکار، شرکت‌های سرمایه‌گذاری و افراد مرتبط، به جامعه‌ای بزرگ‌تر که افراد عادی نیز در آن حضور دارند تغییر پیدا می‌کند.

نحوۀ سرمایه‌گذاری جمعی چگونه است؟

 

سرمایه‌گذاری جمعی بسیاری از کسب‌وکارها را قادر کرده تا اقدام به جذب هزاران، حتی میلیون‌ها دلار سرمایه از طریق میلیون‌ها نفری کنند که پولی برای سرمایه‌گذاری دارند. در حقیقت این امکان به واسطه سرمایه‌گذاری جمعی ایجاد شده که هر کسی ایده‌ای دارد آن را با سرمایه‌گذارانی که منتظر هستند تا پولشان را سرمایه‌گذاری کنند مطرح کند.

مثلا در یکی از جالب‌ترین پروژه‌های جذب سرمایه، فردی قصد ارائه یک دستور جدید برای تهیه سالاد سیب‌زمینی داشت. برای عملی کردن این ایده، طبق اطلاعیه‌ی او، ۱۰ دلار سرمایه نیاز بود، اما بعد از گذاشتن ایده خود در یک وب‌سایت تأمین سرمایه، توانست مبلغی معادل ۵۵ هزار دلار  از حدود ۶۹۱۱ بانکدار، سرمایه جذب نماید. در این  پلتفرم‌ها، سرمایه‌گذاران قادرند عنوان موردعلاقه‌ی خود را از میان صدها پروژه، انتخاب و به میزان دلخواه، حتی ۱۰ دلار، در آن سرمایه‌گذاری کنند.

درنهایت پلتفرم میزبان، مبلغی را  به نسبت سرمایه‌های تأمین شده به‌عنوان کارمزد کسر کرده و مابقی آن را به کارآفرین یا ایده پرداز پرداخت می‌کند. روند جذب سرمایه معمولاً دارای محدودیتی‌های زمانی است و کارآفرین یا ایده‌پرداز باید در مهلت‌های ۳۰ الی ۶۰ روزه، سرمایه‌ی مورد نیاز خود را جذب نماید.

بسیاری از پروژه‌هایی که به واسطه سرمایه‌گذاری جمعی، بودجه خود را بدست می آورند، بر پایه اعطای پاداش به سرمایه‌گذاران کار می‌کنند. مثلا، یک سرمایه‌گذار برای به دست آوردن محصول یا دریافت جایزه از طرف سازنده و کارآفرین، اقدام به سرمایه‌گذاری می‌کند.

مثلا سازنده یک صابون خاص، صابون‌های مجانی برای سرمایه‌گذارانش ارسال می‌کند یا سازندگان بازی‌های ویدیویی نسخه‌ایی ویژه از بازی را به سرمایه گذارانشان هدیه می دهند.

مزایای سرمایه‌گذاری جمعی چیست؟

 

مزایای دیگری نیز علاوه بر  از افزایش دامنه و طیف سرمایه‌گذاران و صد البته تعداد آنها، در ارتباط با سرمایه‌گذاری جمعی وجود دارد. در ادامه برخی از آنها را شرح می دهیم:

 

۱.نفوذ: امکان دسترسی به هزاران سرمایه‌گذار و ارتباط با آنها، با استفاده از پلتفرم‌های سرمایه‌گذاری مانند «فاندبل» (Fundable)، فراهم می شود که با استفاده از چنین جامعه‌ای می‌توانید ایده‌های خود را به ورطه اجرا بگذارید.

۲.ارائه: شما می‌توانید با راه‌اندازی یک کمپین سرمایه‌گذاری جمعی،‌ دید بهتری نسبت به پروژه‌ی خود پیدا کنید و همچنین جزئیات فنی آن را هم به چالش بکشید. پروژه شما در یک پلتفرم سرمایه‌گذاری جمعی، در تمام بخش‌ها بررسی می شود و به نوعی مدام در حال صیقل خوردن است.

۳.روابط عمومی و بازاریابی: از زمان قرار گرفتن پروژه شما بر روی پلتفرم تا اتمام زمان کمپین، می توانید آن را  از طریق شبکه‌های اجتماعی، ارسال خبرنامه‌های ایمیلی و سایر روش‌های بازاریابی آنلاین تبلیغ کنید. خود شما و سایر رسانه‌ها، فرآیند جذب سرمایه شما را گزارش می‌دهید و با افزایش ترافیک می‌توانید به وبسایت‌‌تان یا سایر منابعی که برای شما تبلیغ میکنند،به جذب سرمایه بیشتر کمک کنید.

۴.اطمینان از قابل‌ قبول بودن ایده: با ارائه ایده خود به کسب‌وکارها و افراد مختلف می‌توانید بع قابل‌ قبول بودن آن مطمئن شوید. از آنجایی‌ که بیشتر سرمایه‌گذاران به دنبال ایده‌هایی هستند که در آینده به سوددهی برسند، انتخاب یا عدم انتخاب پروژه‌ی شما از طرف آنها، می‌تواند معیار مناسبی برای ارزش گذاری باشد

۵.کارآمد بودن: قابلیت متمرکز و سرراست بودن، یکی از بهترین قابلیت‌ها و ویژگی‌هایی است که در خصوص سرمایه‌گذاری جمعی وجود دارد. می‌توانید با ایجاد یک نمایه مناسب از ایده و برنامه‌های خود، تمام سرمایه‌گذاران بالقوه‌ی خود را پیدا کنید و دیگر نیاز نیست جداگانه دنبال تک‌تک آنها بروید. چنین قابلیتی باعث می‌شود که  وقت بیشتری برای بهبود ایده‌تان به‌جای جستجو برای جذب سرمایه داشته باشید.

انواع سرمایه‌گذاری جمعی

سرمایه‌گذاری جمعی سه دسته‌بندی اصلی دارد که در ادامه هر کدام از آنها را تعریف میکنیم. بسته به جامعه‌ی هدف، نیازها و محدودیت‌های موجود،کارآفرین و ایده‌پرداز می‌توانند یکی از سه دسته‌بندی «مبتنی بر کمک بلاعوض»، «مبتنی بر پاداش» و «مبتنی بر شراکت» را انتخاب کند.

۱. مبتنی بر کمک بلاعوض

در این نوع از تأمین بودجه، سرمایه‌گذاران بدون انتظار برگشت پول‌شان ، در پروژه مشارکت می‌کنند. چنین تعاملی اغلب برای مواردی مثل فاجعه‌های انسانی، خیریه‌ها، سازمان‌های غیرانتفاعی و کمک برای پرداخت هزینه‌های پزشکی افراد بی‌بضاعت صورت می گیرد.

۲. مبتنی بر پاداش

در این نوع از سرمایه‌گذاری جمعی، سرمایه‌گذار با هدف دریافت پاداشی که معمولاً محصول یا خدماتی از جانب فرد ایده‌پرداز یا کارآفرین است، سرمایه گذاری می‌کند. این روش شباهت بسیاری به سرمایه‌گذاری مبتنی بر کمک بلاعوض دارد، چراکه بازگشت سرمایه وجود ندارد و سرمایه‌گذار نمی‌تواند در ارتباط با محصول یا خدماتی که در نهایت ایجاد می‌شود ادعای حقوقی داشته باشد. «کیک استارتر» (KickStarter) از جمله این پلتفرم‌هاست که  با طرح ایده خود، سرمایه جذب می کنید و درنهایت به دلخواه، جوایزی را به سرمایه‌گذاران بدهید. از جمله دیگر پلتفرم‌های سرمایه‌گذاری جمعی مبتنی بر پاداش، «ایندی گوگو» (Indiegogo) است.

۳. مبتنی بر شراکت

برخلاف دو نمونه قبلی، در سرمایه‌گذاری جمعی مبتنی بر شراکت، مشارکت‌کنندگان، سهام‌داران شرکتی می شوند که در آن سرمایه‌گذاری کرده‌اند و بنا به سرمایه‌ای که گذاشته اند، سهم دریافت می‌کنند. در نهایت، هر یک از سرمایه‌گذاران در سرمایه‌گذاری خود، نسبت به سود و زیان‌های شرکت ، به سود یا ضرر می‌رسند

بهترین پلتفرم‌های سرمایه‌گذاری جمعی

گوفاندمی (GoFundMe)

این وب‌سایت که تاکنون موفق به جذب بیش از پنج میلیارد دلار سرمایه برای پروژه‌های مختلف شده، یکی از مشهورترین پلتفرم‌ها در زمینه‌ی جذب سرمایه است. از جمله مهم‌ترین ویژگی‌هایی است که گوفاندمی را نبدیل به یکی از بهترین‌ها کرده،‌ پشتیبانی ۲۴ ساعته و در ۷ روز هفته و توانایی  برداشت آنی سرمایه‌ها است. کارمزد پرداخت در این پلتفرم ۲٫۹ درصد به‌اضافه ۰٫۳ دلار است.

ایندی گوگو (Indiegogo)

ایندی گوگو یکی دیگر از وب‌سایت های پرطرفدار است که مخصوص سرمایه‌گذاری در پروژه‌های حوزه فناوری و سخت‌افزاری می باشد . این وبسایت تابه‌حال توانسته ۱٫۵ میلیارد دلار سرمایه را، با جامعه ۱۰ میلیون‌ نفری، برای کارآفرینان مختلف تأمین کند. برنامه‌های مختلف تأمین بودجه‌ به محبوبیت این نرم افزار کمک کرده است. کارمزد تخصیص سرمایه در ایندی گوگو ۳ درصد به‌علاوه ۰٫۳ دلار است.

کیک استارتر (Kickstarter)

می‌توان تنظیمات متفاوت برای قرار دادن جایزه‌ها را وجه تمایز کیک استارتر و دیگر پلتفرم‌ها دانست. از طرف دیگر تأیید پروژه‌ها توسط کیک استارتر برای قرار دادن آنها، ضروری است. کیک استارتر تاکنون توانسته در جذب سه میلیارد دلار سرمایه برای کسب‌وکارهای مختلف موفق عمل کند.

پشتیبانی محدود و زمان‌بر بودن دریافت سرمایه‌ها،‌ازجمله نقاط ضعف این وب‌سایت است. کیک استارتر برای تامین بودجه موفق پروژه ها، ۳ درصد به علاوه ۰٫۲ دلار کارمزد دریافت می‌کند.

فاندلی (Fundly)

فاندلی تابه‌حال به بهره برداری کسب‌وکارهای زیادی کمک نموده و موفق به جذب ۳۳۰ میلیون دلار سرمایه شده است. اما این پلتفرم کاربران را در برابر کلاه‌برداری‌های احتمالی در پروژه‌ها مصون نگه نمی دارد.

پیش فروش اولیه سکه (ICO)

 

عرضه اولیه سکه (Initial Coin Offering) یا به اختصار ICO ، نوعی از سرمایه‌گذاری جمعی است که در آن جذب سرمایه به‌وسیله عرضه توکن‌هایی صورت می پذیرد. در مکانیزم ICO، ایده‌پردازها یا توسعه‌دهندگان پروژه، ارزهای دیجیتال‌ای مانند بیت کوین و اتریوم در ازای توکن‌ها دریافت می‌کنند. ICO از برخی جهات به IPO (عرضه اولیه عمومی) شباهت دارد با این تفاوت که به جای سهام، توکن پرداخت می شود.

پدیده ICO، تکنیکی نو در جذب سرمایه است که توجهات بسیاری، به‌ویژه در حوزه بلاک چین، را به خود جلب نموده. کشورهای بسیاری در حال حاضر اقدام به وضع قوانین سخت‌گیرانه در خصوص ICOها کرده‌اند. از دلایل این محدودیت‎‌های قانونی، کلاهبرداری بزرگ DAO بود که در نهایت به از دست رفتن سرمایه افراد زیادی منجر شد. بعد از آن بود که مراجع قضایی به‌خصوص در ایالات متحده، برای این شکل از جذب سرمایه عرصه را  تنگ‌تر کردند. یکی از اصلی‌ترین معیارها در تعیین اعتبار و اصالت یک ICO، «تست هاوی» (Howey Test) است. ICO در صورت قبولی در این آزمایش، به عنوان اوراق‎‌بهادار شناخته شده و شمال محدودیت‌های کمیسیون بورس و اوراق‌بهادار می‌شود.

بیشتر ICOها توسط فناوری قراردادهای هوشمند مبتنی بر توکن‌های ERC20 کار می‌کنند. توسعه‌دهندگان چنین پروژه‌هایی معمولا دارایی‌های دیجیتال جدیدی را به وسیله این قراردادها ایجاد و فرآیند جذب سرمایه را سپری می‌کنند.

در حال حاضر در خصوص مشارکت در یک ICO چهارچوب‌های مشخصی وجود نداشته و سرمایه‌های جذب‌شده نیز با توجه به حجم وسیع سرمایه‌گذارن، مقادیر بالایی را شامل می‌شوند. سرمایه‌گذاری در یک ICO به‌عقیده بسیاری، خطرات زیادی را در پی دارد. چرا که بیشتر ICOها در خصوص محصولی اند که هنوز عرضه نشده.

پروژه‌های بزرگی که از طریق سرمایه‌گذاری جمعی، تأمین سرمایه شده‌اند

سرمایه‌گذاری جمعی

بسیاری از پروژه‌های بزرگی که امروزه به شهرت رسیده اند، حاصل سرمایه‌گذاری جمعی هستند. مثلا در سال ۲۰۱۲، «پالمر لاکی» (Palmer Luckey)، کمپینی در وب‌سایت کیک استارتر راه انداخت و سرمایه گذاران را دعوت به همکاری در پروژه یک هدست واقعیت مجازی با عنوان «آکیلس ریفت» (Oculus Rfit)،کرد . برای بهره‌برداری از این پروژه ، طبق اعلام وی، ۲۵۰ هزار دلار سرمایه نیاز بود. این پروژه درنهایت با جذب ۲٫۴ میلیون دلار، به ۱۰ برابر سرمایه‌ مورد نیاز رسید. فیس‌بوک، با پرداخت ۲٫۳ میلیون دلار در سال ۲۰۱۷، پروژه هدست واقعیت مجازی آکیلس را خریداری کرد.

در پروژه‌ای دیگر در وب‌سایت کیک استارتر، دو دوست با نام‌های «دیوید جونز» و «مایکل آرمانی»، برای ساخت یک چاپگر سه بعدی کوچک کمپینی به راه انداختند. آنها در سال ۲۰۱۴ موفق به جذب سرمایه‌ای ۳٫۴ میلیون دلاری شدند و درنهایت چاپگری ساختند که می‌توان در حال حاضر از وب‌سایت آمازون آن را خریداری کرد. حجم فروش این شرکت در حال حاضر ۱۰-۱۵ میلیون دلار است.

پروژه‌ای که آوریل (فروردین) سال جاری کمپین خود در کیک استارتر راه‌اندازی کرد، توانست سرمایه ای به مبلغ ۴٫۷ میلیون دلار برای ساخت یک بازی با عنوان The Legend of Vox Machina جذب کند.

برچسب ها
مشاهده بیشتر

نوید بیک زاده

کارشناس حقوق. دارای مدارک ICDL 1 و ICDL 2. مترجم و تولیدکننده محتوا با 10 سال سابقه.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن